မျမင္ကြယ္ရာမွာ ေရယုန္ေပါက္တဲ့အခါ

တေလာက က်မကို လူနာတစ္ေယာက္ကလာေမးပါတယ္ လိင္အဂၤါမွာ ေရယုန္ေပါက္တာေတြအတြက္ သက္သာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲတဲ့။ သူေျပာသလို ေပါင္ၿခံ၊ တင္ပါး၊ လိင္အဂၤါနဲ႕ စအိုတဝိုက္မွာ အရည္ၾကည္ဖုေလးေတြ အမ်ားႀကီးေပါက္တဲ့အခါ အေတာ္ေလးကို နာက်င္တဲ့အျပင္ ေနထိုင္ဂရုစိုက္ရတာ ကလည္း သိပ္အဆင္မေျပလွပါဘူး။ ဒီလိုေနရာေတြမွာေပါက္တဲ့ ေရယုန္ေတြကို Genital Herpes လို ႕ေခၚၿပီး Herpes Simplex Virus Type 2 ေၾကာင့္ျဖစ္တာပါ။

 

လိင္အဂၤါမွာ ေပါက္တဲ့ေရယုန္ (Genital Herpes) ဆိုတာ ဘာလဲ။
လိင္အဂၤါမွာ ေပါက္တဲ့ေရယုန္ဟာ ကူးစက္ႏႈန္းမ်ားတဲ့အျပင္ ေပ်ာက္ေအာင္လည္း ကုလို႕ မရပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို သိထားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ နာက်င္၊ ယားယံတာေတြ၊ ေနရခက္တာေတြကို သက္သာေလ်ာ့ပါးေအာင္ လုပ္လို႕ရပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး ေလးေယာက္မွာ တစ္ေယာက္ႏႈန္းဟာ HSV2 ကူးစက္ခံေနရၿပီး လူေျခာက္ေယာက္မွာ တစ္ေယာက္ဟာ ေရယုန္ျဖစ္ေနၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေပါ့ေပါ့ဆဆ တြက္ထားလို႕ေတာ့ မရပါဘူး။

HSV2 ေခၚ Herpes Simplex Virus Type 2 ဟာ Herpes Simplex Virus Type 1 နဲ႕ ေရာဂါလကၡဏာေတြ ေတာ္ေတာ္တူပါတယ္။ Herpes Simplex Virus Type 1 ကေတာ့ ပါးစပ္၊ လည္ေခ်ာင္း၊ ႏႈတ္ခမ္းနားေတြမွာ ေပါက္တာေပါ့။ HSV1 ကလည္း ျဖစ္ေတာင့္ျဖစ္ခဲ လိင္အဂၤါမွာ ေရယုန္ေတြေပါက္ေစတယ္ လို႕ မွတ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေတာ္ေတာ္ရွားပါတယ္။
ေရယုန္နဲ႕ ပတ္သက္ၿပီး အဓိကသိထားရမယ့္အခ်က္ကေတာ့ ဒီဗိုင္းရပ္စ္ပိုးဟာ ဘယ္ေတာ့မွ ခႏာကိုယ္က ေပ်ာက္သြားတယ္မရွိပါဘူး။ ေရာဂါလကၡဏာ မျပတာသာရွိတာပါ။ စစခ်င္းမွာ အနီစက္ေသးေသး ေလးေတြကေန ပိုးဝင္ၿပီးေနာက္ အရည္ၾကည္ဖုေလးေတြအျဖစ္ ေျပာင္းသြားပါတယ္။ ဒီအဖုေလးေတြဟာ ယားယံတာေၾကာင့္ ကုတ္မိ၊ ဖဲ့မိရာကေန ပြင့္ထြက္သြားပါတယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မ်ိဳးဆို အေရျပားေပၚမွာ အနာေတြျဖစ္လာေတာ့တာပဲ။ ရက္အနည္းငယ္ေလာက္ၾကာတဲ့အခါမွာ အနာက်တ္လာၿပီး အနာေဖးေတြတက္လာပါတယ္။ ဒါဆိုရင္ ဒုတိယအဆင့္ကို ေရာက္ေနပါၿပီ။ ဒီအဆင့္ဆိုရင္ေတာ့ တကိုယ္လံုးကို ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးျပန္႕ေနၿပီလို႕ေျပာရပါမယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရာဂါလကၡဏာေတြေတာ့ မျပပါဘူး။ ငုပ္လွ်ိဳးေနတဲ့သေဘာေပါ့။

 

ေရယုန္လို႕ တစ္ထစ္ခ်ေျပာႏိုင္ဖို႕ ဘာေတြစစ္ရမလဲ။
ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ အစမွာေဖာ္ျပထားသလို လိင္အဂၤါပတ္လည္မွာ နာက်င္ယားယံတဲ့ အရည္ၾကည္ဖုေလးေတြ ျဖစ္လာတာပါပဲ။ Genital Herpes မွာ ႀကံဳရတဲ့ နာက်င္မႈကို extremely painful အလြန္႕အလြန္နာက်င္တယ္ဆိုပါတယ္။ ဆီးသြားရခက္တာေတြ၊ လိင္အဂၤါကေန အရည္ေတြထြက္တာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ တကယ္လို႕ ကိုယ့္မွာ ေရယုန္ျဖစ္ေနၿပီလို႕ သံသယရွိတယ္ဆိုရင္ ဆရာဝန္နဲ႔ သြားျပသင့္ပါတယ္။ ဒါမွလည္း ကိုယ့္မွာျဖစ္ေနတဲ့ အနီစက္ေလးေတြ၊ အဖုေလးေတြဟာ ေရယုန္ ဟုတ္၊ မဟုတ္ အတည္ျပဳလို႕ ရမွာပါ။

ဒီလို အတည္ျပဳစစ္ေဆးတဲ့အခါ Herpes Virual Culture ေခၚ ပိုးေမြးတာ၊ အနာက ဆဲလ္ေတြကိုယူၿပီး မိုင္ခရိုစကုပ္နဲ႕ ၾကည့္တဲ့ Herpes Virus Antigen Test၊ PCR (Polymerase Chain Reaction Test) ဆိုတဲ့ခႏာကိုယ္က အရည္ေတြကိုယူၿပီး ဗိုင္းရပ္စ္ရဲ႕ DNA ကို စစ္တာေတြ လုပ္ၿပီး အတည္ျပဳရပါတယ္။

 

ဘယ္လိုကုသရမလဲ။
ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္တာမို႕ anti-viral ေဆးေပးၿပီး ကုသရပါမယ္။ ေရယုန္ဆိုတာ ေသခ်ာမွလည္း မွန္ကန္တဲ့ေဆးေပးလို႕ရမွာေပါ့။ ဒီေဆးေတြဟာ ငုပ္လွ်ိဳးေနတဲ့ ေရယုန္ေတြမထြက္လာေအာင္ ထိန္းထားေပးႏိုင္တဲ့အျပင္ တျခားသူေတြဆီ ကူးစက္တာကိုလည္း ေလ်ာ့နည္းေစပါတယ္။ တႀကိမ္နဲ႕တႀကိမ္ ျပန္ျဖစ္တာကိုလည္း ေလ်ာ့ခ်ေပးၿပီး နာက်င္တာေတြကို သက္သာေစတာေၾကာင့္ Quality of Life ကို ေကာင္းမြန္ေစတယ္ ေျပာရမယ္။

ေပးေလ့ရွိတဲ့ေဆးေတြကေတာ့ Acyclovir, Famciclovir, Valacyclovir ပါပဲ။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေသာက္ေဆးအျဖစ္ေပးၿပီး အရမ္းဆိုးဝါးတဲ့လူနာေတြကိုေတာ့ အေၾကာေဆးအေနနဲ႕ ေပးပါတယ္။

ဘယ္လိုလူေတြမွာ ျဖစ္လဲ။
Genital Herpes လိင္ကေနတဆင့္ ကူးစက္တဲ့ေရာဂါဆိုေတာ့ အေပ်ာ္အပါးလိုက္စားသူေတြ၊ အကာအကြယ္မပါဘဲ လိင္ဆက္ဆံသူေတြနဲ႕ သူတို႕ေတြရဲ႕ ဇနီးမယားေတြမွာ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ အနာကထြက္တဲ့ အရည္ေတြကို ထိမိတဲ့အခါမွာ အထူးသျဖင့္ ကိုယ့္မွာလည္း အေပါက္အၿပဲဒဏ္ရာတစ္ခုခု ရွိေနရင္ ပိုစိုးရိမ္ရပါတယ္။

ေရာဂါပိုးရွိေနတဲ့ မိခင္ကေနလည္း မီးဖြားစဥ္မွာ ကေလးကို ကူးစက္တတ္ပါတယ္။ HSV 1 ဟာ ပါးစပ္မွာ ျဖစ္တဲ့ ပိုးမို႕ နမ္းရံႈ႕တာ၊ သြားပြတ္တံတူတူ အသံုးျပဳတာ၊ ပန္းကန္ခြက္ေယာက္ေတြကို တူတူအသံုးျပဳတဲ့အခါေတြမွာ ကူးစက္တတ္ပါတယ္။ Oral Sex လို႕ေခၚတဲ့ ပါးစပ္နဲ႕လိင္ဆက္ဆံတဲ့အခါမွာ ေတာ့ HSV ဟာ လိင္အဂၤါေတြမွာပါ ကူးစက္တတ္တာကို ေတြ႕ရပါတယ္။

 

ဘယ္လိုကာကြယ္ရမလဲ။
ဒီဗိုင္းရပ္စ္ပိုးဒေတြဟာ လူ႕ကိုယ္ခႏာကေန အၿပီးအပိုင္မထြက္ဘဲ ေအာင္းေနတတ္ၿပီး ထၾကြဖို႕အခြင့္အေရးကို ေစာင့္ေနၾကပါတယ္။ ဥပမာ – ကိုယ္ကဖ်ားနာတဲ့အခါ၊ အရမ္းပင္ပန္းႏြမ္းနယ္တဲ့အခါ၊ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဖိစီးမႈေတြ သိပ္မ်ားလာတဲ့အခါ၊ စတီးရိြဳက္၊ ကီမိုလို ေဆးေတြေသာက္ရတဲ့အခါ၊ AIDS လို ကိုယ္ခံအားက်ေစတဲ့ ေရာဂါေတြျဖစ္တဲ့အခါ၊ လိင္ဆက္ဆံစဥ္ ထိခိုက္ပြန္းပဲ့မိတဲ့အခါ၊ ရာသီလာတဲ့အခါမ်ိဳးေတြမွာ ဆိုရင္ ခႏာကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားေတြ ေလ်ာ့နည္းေနတတ္တဲ့အတြက္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေတြအေနနဲ႕ ထၾကြဖို႕ အခြင့္အေရးရလာၿပီး ေရယုန္ထပ္ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုအေျခေနေတြႀကံဳရင္ သတိထားၿပီး အားရွိေအာင္ ဂရုစိုက္ေနထုိင္ရပါမယ္။

ကိုယ့္အိမ္ေထာင္ဘက္ကလြဲလို႕ လိင္ဆက္ဆံတာကို ေရွာင္ၾကဥ္ႏိုင္ရင္ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။ ေရယုန္ေပါက္ေနတဲ့သူနဲ႕ နမ္းရံႈ႕တာ၊ အတူေနတာေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္ရပါမယ္။ ပါးစပ္နဲ႕ လိင္ဆက္ဆံတာ၊ အကာကြယ္မပါဘဲ လိင္ဆက္ဆံတာ၊ အေပ်ာ္အပါးလိုက္စားတာေတြကို ေရွာင္ရပါမယ္။ မေရွာင္ႏိုင္ရင္ေတာ့ ကြန္ဒံုးအသံုးျပဳသင့္ပါတယ္။

 

နာက်င္တာေတြကို သက္သာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲ။

1. Antiviral ေဆးေတြက သက္သာေစတယ္ဆိုေပမယ့္လည္း ကိုယ့္ဘာသာအိမ္တြင္း ကုထံုးေလးေတြနဲ႕ သက္သာေအာင္ လုပ္လို႔ရတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ Aspirin, Acetaminophen (Paracetamol), Ibuprofen လို အကိုက္ခဲေပ်ာက္ေဆးေတြ ေသာက္လို႕လည္းရပါတယ္။

2. အနာရွိတဲ့ေနရာကို ေရေႏြးေႏြးေလးနဲ႕ စိမ္ၿပီး ေျခာက္ေသြ႕ေအာင္ျပန္သုပ္ေပးတာမ်ိဳးကလည္း သက္သာေစပါတယ္။ အဝတ္နဲ႕ သုတ္ရတာ အဆင္မေျပရင္ Dryer နဲ႕ ေျခာက္ေအာင္လုပ္တာျဖစ္ျဖစ္၊ ဂြမ္းသန္႕သန္႕ေလးနဲ႕ ဖြဖြေလးသုတ္တာျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ေပးပါ။

3. ေရယုန္လိမ္းေဆးေတြလိမ္းေပးရင္လည္း အနာက်က္လြယ္တာကိုေတြ႕ရေပမယ့္ ဒီနည္းကိုေတာ့ FDA က မေထာက္ခံထားပါဘူး။ Lidocaine ပါတဲ့ လိမ္းေဆးေတြလိမ္းေပးရင္ အနာသက္သာပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့လည္း ဆီးသြားရင္ နာက်င္တာမို႕ ဆီးမသြားခင္ Xylocaine Spray ေလးေတြ ျဖန္းေလ့ရွိပါတယ္။

ဒီလိမ္းေဆးေတြေၾကာင့္ အနာမသက္သာတဲ့အျပင္ ပိုဆိုးလာရင္ေတာ့ ရပ္လိုက္တာ ေကာင္းပါတယ္။ ဆိုးဝါးတဲ့ side effect ေတြေတာ့ ေတြ႕ရေလ့မရွိပါဘူး။

4. အနာရွိတဲ့ေနရာကို Vaseline လိုအဆီတစ္ခုခုလိမ္းၿပီး အစိုဓာတ္ထိန္းထားေပးသင့္ပါတယ္။ ဒါမွ ေျခာက္ေသြ႕ယားယံတာေတြ မျဖစ္ေတာ့မွာေပါ့။

5. အနာကိုလည္း တစ္ေန႕တစ္ခါေလာက္ေတာ့ သန္႕စင္ေပးပါ။ ဒီလို သန္႕စင္ေပးတဲ့အခါ ဆားေရေႏြးေႏြးေလးနဲ႕ ေဆးၿပီး ဂြမ္းသန္႕သန္႕ေလးနဲ႔ ျပန္သုပ္ေပးရပါမယ္။

အနာကို ဆပ္ျပာေတြ၊ လိုးရွင္းေတြ မလိမ္းရပါဘူး။ ခဏခဏလည္း မေဆးရပါဘူး။

6. အနာကို မကိုင္တြယ္ခင္နဲ႕ ကိုင္တြယ္အၿပီးမွာ လက္ကို ဆပ္ျပာနဲ႔ ေသခ်ာေဆးေၾကာရပါမယ္။

7. သိပ္ယားလြန္းရင္ ေရခဲအိတ္သန္႔သန္႕ေလးနဲ႕ အနာရွိတဲ့ေနရာကို တစ္နာရီခြဲအၾကာေလာက္ထိ ကပ္ေပးလို႕ရပါတယ္။

သတိထားရမွာကေတာ့ ေရခဲတံုးနဲ႕ တိုက္ရိုက္ႀကီးေတာ့ သြားမကပ္မိေစဖို႕ပါပဲ။

8. ဆီးသြားတဲ့အခါ နာက်င္တာကို ကာကြယ္ဖို႔ဆိုရင္ ဆီးမသြားခင္ lidocaine ointment လိမ္းတာျဖစ္ျဖစ္၊ ဆီးသြးေနစဥ္ အနာေပၚကေန ေရေလာင္းေပးတာျဖစ္ျဖစ္၊ ေရခ်ိဳးေနတုန္းမွာ ဆီးသြားတာျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ၾကည့္ပါ။

အားလံုးအခ်ဳပ္ေျပာရရင္ေတာ့ ကိုယ္ခံအားက်ရင္ ျပန္ျပန္ျဖစ္တတ္တာမို႕ အိပ္ေရးဝေအာင္ အိပ္ၿပီး အားရွိေအာင္ စားသာက္ေနထိုင္ပါ။ ျဖည့္စြက္ေဆးေတြ၊ အားေဆးေတြ ေသာက္ေပးပါလို႕ အႀကံေပးလိုပါတယ္။

ေမတၱာျဖင့္…
ေဒါက္တာစိမ့္

Post Author: Good Health Journal

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *