‘က’ ကေလးငယ္ ခ်စ္စဖြယ္ အာဟာရျပည့္မွ က်န္းမာမယ္

ကေလးငယ္ေတြဆိုတာ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ သူရဲ႕ပုံသြင္းမႈအတိုင္း ခႏၶာကိုယ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ပုံစံေတြ၊ စိကေလးငယ္ေတြဆိုတာ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ သူရဲ႕ပုံသြင္းမႈအတိုင္း ခႏၶာကိုယ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ပုံစံေတြ၊ စိတ္ဓါတ္ပိုင္း ရင့္က်က္မႈေတြ ေျပာင္းလဲလာၾကရတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ေကၽြးေမြးေစာင့္ေရွာက္တဲ့ မိခင္ျဖစ္သူက အစာအာဟာရနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ျဖစ္ေစ၊ အေတြးအေခၚအယူအဆ နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ျဖစ္ေစ မသိနားမလည္ တာေတြ မ်ားတဲ့အခါ ကေလးမွာ ႐ုပ္ပိုင္း ဆိုင္ရာေရာ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာပါ ထိခိုက္ခ်ိဳ႕ ယြင္းၾကရရွာပါတယ္။

အဲဒီလိုခ်ိဳ႕ယြင္းမႈေတြထဲကမွ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ ရာခ်ိဳ႕ယြင္းမႈေတြျဖစ္တဲ့ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ တာေတြကို ကၽြန္မတို႔လို ဆင္းရဲတဲ့ႏိုင္ငံ ေတြမွာ အမ်ားဆုံးေတြ႕ရပါတယ္။ကေလး ေတြမွာလိုအပ္တဲ့အစာအာဟာရေတြ ေကာင္းစြာ မရရွိတဲ့အခါ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ တဲ့ေရာဂါလကၡဏာေတြ ေပၚလာပါတယ္။

ဒီေရာဂါလကၡဏာေတြကို (PEM- Protein Energy Malnutrition) လို႔ ေခၚပါတယ္။

PEM မွာမွ kwarshiorkor, marasmus, marsmic kwarshoirkor ဆိုၿပီး သုံးမ်ိဳးရွိပါေသးတယ္။

 

Kwarshiorkor (ကြာရွာေကာ)

ဒီေရာဂါဟာဆိုရင္ တစ္ကိုယ္လုံးေဖာ ေနတတ္တဲ့အတြက္ ကေလးကို ၀ေန တယ္လို႔ေတာင္ ထင္မိတတ္ပါတယ္။ အမွန္ကေတာ့ ပ႐ိုတင္းဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့လို႔ ေဖာေနတာပါ။ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာမွာလည္း ကေလးက ဂ်ီက်တာမ်ိဳး၊ အီတာမ်ိဳး၊ မစားမေသာက္ခ်င္တဲ့ပုံမ်ိဳးနဲ႔ မွိန္းေန တတ္ပါတယ္။ ကေလးရဲ႕ေျခေတြ၊ လက္ ေတြနဲ႔ ခႏၶာကိုယ္မွာရွိတဲ့ ႂကြက္သားေတြ ဟာ ႀကဳံလွီေနၿပီး အသက္အ႐ြယ္နဲ႔ လိုက္ေလ်ာညီတဲ့ အရပ္၊ ကိုယ္အေလး ခ်ိန္ေတြ မရွိဘဲ ႀကီးထြားဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ေႏွာင့္ေႏွး ေနတတ္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အေရျပားမွာလည္း အသား အေရာင္ မညီညာတာေတြ၊ အေရခြံကြာ က်တာေတြ၊ အရည္ၾကည္ဖုေတြ၊ အနာ ေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဆံပင္ကလည္း ေျခာက္ေယာင္းၿပီး က်ိဳးတိုးက်ဲတဲနဲ႔ အေရာင္ေတြ မညီညာတာမ်ိဳး ေတြ႕ရပါ တယ္။ အသည္းႀကီးေလ့ရွိတဲ့အျပင္ သံဓာတ္၊ ေဖာလစ္အက္စစ္ဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ တာေၾကာင့္ ေသြးအားနည္းေရာဂါလည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ တျခားေသာ ဗီတာမင္ ေအ၊ ဘီ၊ စီ ခ်ိဳ႕တဲ့ တဲ့ေရာဂါလကၡဏာ ေတြလည္း ျမင္ရပါတယ္။

 

Marasmus

 

ဒီေရာဂါကေတာ့ အဓိကအားျဖင့္ ကယ္လိုရီခ်ိဳ႕တဲ့လို႔ ျဖစ္တာပါ။ သူလည္း ပဲ ႂကြက္သားေတြဟာ ႀကဳံလွီၿပီး ႀကီးထြား ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈေႏွာင့္ေႏွးပါတယ္။ ကေလးငယ္ကို ၾကည့္လိုက္ရင္ ဆာေလာင္မြတ္သိပ္တဲ့ အၾကည့္မ်ိဳးနဲ႔ အဖိုးအို၊ အဖြားအိုလိုမ်ိဳး အ႐ိုးေခါင္း႐ုပ္ရည္ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ငတ္မြတ္တာေၾကာင့္ျဖစ္ေပမယ့္လည္း အခၽြဲဝမ္းေတြ မၾကာခဏသြားတတ္ပါ တယ္။ ဒီကေလးေလးေတြကို အာဖရိက ဘက္မွာ အမ်ားအားျဖင့္ ေတြ႕ရပါတယ္။

Marasmic kwarshiorkor

ဒါကေတာ့ ပ႐ိုတင္းဓာတ္ေရာ ကယ္လို ရီပါ ခ်ိဳ႕တဲ့တဲ့အတြက္  kwarshiorkorနဲ႔ marasmus က် ႏွစ္မ်ိဳးစလုံး ေပါင္းျဖစ္ေန တာပါ။

ဒီလို အာဟာရမမၽွတတာရဲ႕ ေနာက္ဆက္ တြဲအေနနဲ႔ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ေတြ ေလ်ာ့နည္းလာမယ္၊ ကိုယ္အပူခ်ိန္ေတြ က်ဆင္းလာမယ္၊ ေရဓာတ္ခန္းေျခာက္ၿပီး ေရွာ့ရလာႏိုင္မယ္၊ ဓာတ္ဆားဓာတ္ေတြ မမၽွတာျဖစ္လာမယ္၊ ေရာဂါပိုးေတြ ဝင္လာတဲ့အတြက္ ေသြးဆိပ္တက္လာ မယ္၊ ေသြးအားနည္းလြန္းတဲ့အခါ ႏွလုံး ကိုပါ ထိခိုက္ေစႏိုင္ၿပီး စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေရာ၊ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခ်ိဳ႕ယြင္းအားနည္း မႈေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

 

ဘာေၾကာင့္ PEM ျဖစ္လဲ ?

အဓိကေတာ့ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးတာက အေၾကာင္းရင္းပါ။ ဆင္းရဲတဲ့အတြက္ အစာအာဟာရမၽွတေအာင္မေကၽြးႏိုင္ၾက တာပါ။ ေကၽြးရေကာင္းမွန္း မသိေလာက္ ေအာင္ က်န္းမာေရးအသိနည္းပါးတာ လည္း ပါပါတယ္။ ေရာဂါေတြျဖစ္တဲ့အခါ မွာလည္း မစားႏိုင္၊ မေသာက္ႏိုင္ျဖစ္ၿပီး အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့လာၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ ေတြဆို တတ္ႏိုင္ပါရက္နဲ႔ အစာေကၽြး နည္းမမွန္ကန္တဲ့အတြက္ ကေလးမွာ အာ ဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ လာရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကေလးငယ္ကို အာဟာရျပည့္ ၀ၿပီး က်န္းမာသန္စြမ္းေနေစဖို႔အတြက္ ဆိုရင္ မတတ္ႏိုင္လည္း မတတ္ႏိုင္တဲ့ အေလ်ာက္၊ တတ္ႏိုင္လည္း တတ္ႏိုင္တဲ့ အေလ်ာက္ ေကၽြးေမြးတဲ့အခါမွာ အစာ ေကၽြးနည္းစနစ္က်မွန္ကန္ဖို႔ အလြန္ အေရးႀကီးပါတယ္။

 

ကေလးငယ္ကို နည္းစနစ္က်က် ဘယ္လို ေကၽြးၾကမလဲ?

ကေလးငယ္ေမြးစကေန  အသက္ႏွစ္ႏွစ္ အထိ မိခင္ႏို႔တိုက္ေကၽြးရမွာ ျဖစ္ၿပီး ေျခာက္လျပည့္မွစၿပီး မိခင္ႏို႔အျပင္ ျဖည့္စြက္စာပါ စေကၽြးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေျခာက္လအထိကေတာ့ မိခင္ႏို႔ တစ္မ်ိဳး တည္းနဲ႔တင္ လုံေလာက္ပါတယ္။ မိခင္က ေဆးေသာက္ေနရတဲ့ အေျခေနနဲ႔ ေရာဂါ တခ်ိဳ႕ရွိေနတာကလြဲလို႔ တတ္ႏိုင္သမၽွ ႏို႔ဗူးမတိုက္ဘဲ မိခင္ႏို႔ကိုသာ တိုက္ေစ ခ်င္ပါတယ္။ (ဆရာဝန္နဲ႔ တိုင္ပင္ရန္)

 

မိခင္ျဖစ္သူက ေရဒီယိုသတၱိႂကြေဆးေတြ (Radioactive substances ဥပမာ- သိုင္း႐ြိဳက္ေရာဂါေဆး)  Ergot နဲ႔ ကင္ဆာေဆးေတြ၊ Lithium (စိတ္ၿငိမ္ ေဆး) ေဆးေတြေသာက္ေနရရင္ လုံး၀ (လုံး၀) ႏို႔မတိုက္ရပါဘူး။

မိခင္ျဖစ္သူမွာ HIV ေရာဂါပိုးရွိေနခဲ့ ရင္ေတာ့ ႏို႔မႈန္႔တိုက္တာဟာ အေကာင္း ဆုံးပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ႏို႔မႈန္အတြက္ မတတ္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ PEM (protein- energy malnutrition) ေဆးေသာက္ၿပီး ကေလးကို ကန္႔သတ္ ခ်က္နဲ႔ ႏို႔တိုက္လို႔ ရပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ မိခင္ဟာ စိတ္ေရာဂါ ေဝဒနာရွင္ျဖစ္ေနခဲ့ ရင္လည္း ကေလးကို တစ္ခုခုလုပ္မွာ စိုး တဲ့အတြက္ မတိုက္ေစတာ ေကာင္းပါ တယ္။ မိခင္ေရာဂါအေျခေန သိပ္အဆိုး ႀကီးမဟုတ္ရင္ေတာ့ ေဘးကေန တစ္ေယာက္ေယာက္ရဲ႕ ေစာင့္ေရွာက္မႈနဲ႔ တိုက္လို႔ရပါတယ္။

ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ႏို႔ဗူးေသာက္တဲ့ ကေလးဟာ ဝမ္းပ်က္ ဝမ္းေလ်ာေရာဂါ ေတြ၊ ကေလးႏွင္းခူ လို အေရျပားေရာဂါ ေတြ၊ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ ကယ္လဆီ ယမ္၊ သံဓာတ္နဲ႔ ေဖာလစ္အက္စစ္ခ်ိဳ႕တဲ့ တာေတြ ျဖစ္ႏိုင္တဲ့အတြက္ပါ။ မျဖစ္မေန ႏို႔ဗူးတိုက္ရတဲ့အခါမွာလည္း ႏို႔ဗူးမေဖ်ာ္ခင္ လက္ကိုဆပ္ျပာနဲ႔ေသခ်ာ ေဆးၿပီးမွ ျပင္ဆင္သင့္ပါတယ္။ ႏို႔ဗူးနဲ႔ ႏို႔သီးေခါင္းကို ေသခ်ာေဆးေၾကာၿပီးရင္ ေရေႏြးနဲ႔ နာရီဝက္အၾကာ ျပဳတ္ထားရပါ မယ္။ ဒါမွသာ ပိုးသတ္ၿပီးသားျဖစ္မွာ အဲဒီ လိုေသခ်ာမသန္႔စင္ဘဲႏို႔ဗူးေဖ်ာ္ရင္ႏုနယ္ တဲ့ကေလးငယ္ရဲ႕ အူလမ္းေၾကာင္းမွာ ဝမ္းပ်က္ဝမ္းေလ်ာေရာဂါေတြ ျဖစ္လာ တတ္လို႔ပါ။

 

ျဖည့္စြက္စာဆိုတာ ဘာလဲ?

ျဖည့္စြက္စာေကၽြးတယ္ဆိုတာ ကိုယ့္ရဲ႕ ကေလးငယ္ကို လူႀကီးတစ္ေယာက္ စားတဲ့အစားအစာေတြနဲ႔ ယဥ္ပါးေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးတာပါပဲ။ ျဖည့္စြက္စာဆိုတဲ့ အတိုင္း မိခင္ႏို႔တိုက္ေကၽြးျခင္းကို ျဖည့္ဆည္းေပးတဲ့အစာပါ။ ႏို႔တိုက္ တာကို တိခနဲရပ္လိုက္ၿပီး ျဖည့္စြက္စာ တစ္မ်ိဳးတည္းနဲ႔ ကေလးကို ေကၽြးေမြးလို႔ ေတာ့မရပါဘူး။

 

ဒါဆို ဘယ္အခ်ိန္မွာ စၿပီး ျဖည့္စြက္စာ ေကၽြးၾကမလဲ?

ကေလးအသက္ (၆) လ မွာ ျဖည့္စြက္စာ စေကၽြးသင့္ပါတယ္။

ေမြးစကေန ေျခာက္လအထိကို မိခင္ႏို႔ တစ္မ်ိဳးတည္းသာတိုက္ရၿပီး ေျခာက္လက စတင္ကာ မိခင္ႏို႔ + ျဖည့္စြက္စာ ေကၽြးရမွာျဖစ္ပါတယ္။

 

ျဖည့္စြက္စာ ဘယ္လိုေကၽြးၾကမလဲ ?

ျဖည့္စြက္စာ ေကၽြးပုံေကၽြးနည္းေတြက ေတာ့ ကေလးရဲ႕အသက္အလိုက္ ေကၽြးရပါတယ္။

 

၆ လ ကေန ၈ လအထိ

– မိခင္ႏို႔ကို ကေလးဆာတိုင္း၊ ေတာင္းတိုင္း တိုက္ပါ။

– ျဖည့္စြက္စာ စေကၽြးပါ။

ဆန္ျပဳတ္နဲ႔ဆီအနည္းငယ္။ (လူႀကီးေတြ စားတဲ့ထမင္းကို အၾကမ္းပန္းကန္လုံးထဲ ထည့္ၿပီး ဆီအနည္းငယ္နဲ႔ ေရအနည္း ငယ္ ထည့္ျပဳတ္ပါ။)

ဒါမွမဟုတ္ ဆန္မႈန္႔နဲ႔ ပဲမႈန္႔ (၄ ခ်ိဳး ၁ ခ်ိဳး ႏႈန္းနဲ႔ေရာၿပီး ဆီအနည္းငယ္ ထည့္ ျပဳတ္ပါ။

– ျဖည့္စြက္စာေကၽြးတဲ့အခါ ႏို႔တိုက္ၿပီးမွ ေကၽြးပါ။ တစ္ခါေကၽြးရင္ လက္ဖက္ရည္ ဇြန္းနဲ႔ တစ္ဇြန္း၊ ႏွစ္ဇြန္းကို တစ္ေန႔ တစ္ႀကိမ္ကေန ႏွစ္ႀကိမ္ထိ ေကၽြးပါ။

 

၈ လကေန တစ္ႏွစ္အထိ

-မိခင္ႏို႔ကို ကေလးဆာတိုင္း၊ ေတာင္း တိုင္း တိုက္ပါ။

– ခပ္ေပ်ာ့ေပ်ာ့ခ်က္ထားတဲ့ ထမင္းထဲကို ဆီရယ္၊ ၾကက္ဥျပဳတ္ျဖစ္ေစ၊ ၾကက္ အသည္းျဖစ္ေစ၊ အသား၊ ငါး၊ ပဲတစ္မ်ိဳး မ်ိဳးျဖစ္ေစ၊ ႀကိတ္ေျခထားတဲ့ ဟင္းသီး ဟင္း႐ြက္ပါ ထည့္ၿပီး ေရာေမႊေကၽြးပါ။

– ငွက္ေပ်ာသီး၊ သေဘာFသီး၊ သရက္သီး စတဲ့ သစ္သီး၀လံေတြကိုလည္း ႀကိတ္ေျခ ေကၽြးလို႔ရပါတယ္။

– ကေလးက ႏို႔စို႔ရင္ တစ္ေန႔ သုံးႀကိမ္ ေကၽြးၿပီး ႏို႔မစို႔ရင္ေတာ့ တစ္ေန႔ငါးႀကိမ္ ေကၽြးသင့္ပါတယ္။

 

တစ္ႏွစ္ကေန ငါးႏွစ္ထိ

– ကေလးအသက္ ၂ ႏွစ္အထိေတာ့ မိခင္ႏို႔ကို ဆက္တိုက္သင့္ပါတယ္။

– လူႀကီးေတြစားတဲ့အတိုင္း ကေလးကို ေကၽြးပါ။ အစပ္ကလြဲလို႔ ၾကက္ဥ၊ ငါး၊ ပဲ၊ ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္ အကုန္ေကၽြးလို႔ ရပါတယ္။

– တစ္ေန႔ သုံးႀကိမ္ ေကၽြးပါ။ တစ္ႀကိမ္နဲ႔ တစ္ႀကိမ္ၾကားမွာ အာဟာရရွိတဲ့မုန္႔ပဲ သေရစာေတြ ေကၽြးပါ။ ဥပမာ – ဆန္နဲ႔ လုပ္တဲ့မုန္႔ေတြ၊ ပဲ၊ ထန္းလ်က္၊ ကန္စြန္း ဥ၊ အာလူး၊ ေျမပဲ၊ ေျပာင္းဖူး၊ သေဘာၤသီး နဲ႔ တျခားေသာရာသီေပၚ သစ္သီး၀လံ ေတြလည္း ေကၽြးလို႔ရပါတယ္။

မ်ားေသာအားျဖင့္ ျဖည့္စြက္စာေကၽြးတဲ့ အခါ ေျပာင္း၊ ႏွံ၊ ဂ်ဳံ စတဲ့ ကစီဓာတ္ႂကြယ္ ၀တာေတြကို ဟင္း႐ြက္ဆီ တစ္ဇြန္း၊ ႏွစ္ဇြန္းနဲ႔ ေရာေကၽြးတဲ့အျပင္ ၆ လကေန တစ္ႏွစ္ၾကားဆိုရင္ သားငါးသစ္သီး၀လံ နဲ႔ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းေတြပါေကၽြးေမြးသင့္ပါ တယ္။

အခုေဖာ္ျပထားသလိုမ်ိဳး စနစ္တက်၊ သန္႔သန္႔ရွင္းရွင္းေကၽြးတဲ့အျပင္ ကာ ကြယ္ေဆးေတြကိုလည္း သူ႕အ႐ြယ္ အလိုက္ ေသေသခ်ာခ်ာထိုး ႏိုင္မယ္ဆို ရင္ ကေလးငယ္မွာ ေရာဂါေတြအလြယ္ တကူမျဖစ္ေတာ့ဘဲ အာဟာရျပည့္၀ၿပီး က်န္းမာသန္စြမ္းမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေမတၱာျဖင့္…

ေဒါက္တာစိမ့္

Post Author: Good Health Journal

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *